Đâu là sự khác biệt giữa hy sinh và từ bỏ chính mình?

Một trong những điều khiến tôi thường gặp là khi nhìn thấy những người rất yêu thương và có trách nhiệm sâu sắc với gia đình, nhưng sự hy sinh của họ dần dần, một cách âm thầm, trở thành việc từ bỏ chính mình. Và khi họ không còn dành sự quan tâm, chăm sóc cho bản thân, điều đó cũng có thể bắt đầu ảnh hưởng đến cả hệ thống gia đình.

Bạn dành phần lớn thời gian để làm việc, nấu ăn, dọn dẹp, đảm bảo mọi người trong nhà đều hoàn thành những việc họ cần làm, tham gia các hoạt động trong khu phố, các buổi giao lưu của công ty, và lo liệu tất cả những việc cần được hoàn thành. Thời gian cứ trôi qua. Mọi thứ diễn ra thật nhanh. Và đâu đó trên hành trình ấy, bạn quên mất việc hỏi chính mình:

“Mình đang cảm thấy thế nào? Mình có ổn không? Mình tin vào điều gì? Có những tổn thương nào trong mình cần được chữa lành không? Mình cần gì để nuôi dưỡng và chăm sóc bản thân?”

Khi chúng ta từ bỏ chính mình hoặc những nhu cầu của bản thân liên tục không được đáp ứng, điều đó có thể ảnh hưởng đến cách chúng ta điều chỉnh cảm xúc và hành vi. Chúng ta có thể cảm thấy kiệt sức, tức giận, dễ cáu gắt và lo âu hơn… từ đó dẫn đến nhiều tranh cãi hơn, sự oán giận, và những hành vi không còn phù hợp với những giá trị mà chúng ta muốn sống theo.

Từ bỏ chính mình thường không phải là điều chúng ta chủ động lựa chọn. Đó có thể là một kiểu ứng xử mà chúng ta đã học được theo thời gian—đôi khi bởi vì cho đi và đáp ứng nhu cầu của người khác từng khiến chúng ta cảm thấy an toàn hơn, quen thuộc hơn, hoặc dễ được chấp nhận hơn việc quan tâm đến những nhu cầu của chính mình.

Hy sinh là một sự lựa chọn có ý thức, khi bạn dành thời gian, năng lượng hoặc nguồn lực của mình cho một mối quan hệ. Trong khi đó, từ bỏ chính mình là một kiểu cho đi mang tính vô thức và lặp đi lặp lại, trong đó bạn dần mất kết nối với chính mình trong quá trình cho đi.

Đằng sau việc từ bỏ chính mình đôi khi có những nỗi sợ—sợ bị bỏ rơi, sợ không được yêu thương, sợ không còn được cần đến.

Hy sinh là khi bạn ưu tiên mối quan hệ vào những lúc cần thiết, đồng thời vẫn nhận thức rằng bạn cũng là một phần rất quan trọng của mối quan hệ đó. Từ bỏ chính mình là khi bạn luôn ưu tiên mối quan hệ mà không nhận ra rằng nhu cầu và sự hiện diện của bạn cũng quan trọng trong mối quan hệ ấy.

Hy sinh có thể giúp xây dựng những mối quan hệ gần gũi và lành mạnh hơn, dựa trên sự tương hỗ và phụ thuộc lẫn nhau một cách lành mạnh. Ngược lại, từ bỏ chính mình có thể tạo ra một áp lực hoặc kỳ vọng về sự đáp lại.

Hy sinh có thể mang lại cho bạn cảm giác trọn vẹn, có mục đích và được kết nối. Trong khi đó, từ bỏ chính mình có thể khiến bạn cảm thấy cạn kiệt, mệt mỏi, oán giận và dần mất kết nối với chính con người của mình.

Câu hỏi không phải là:

“Mình có nên hy sinh cho những người mình yêu thương không?”

Tất cả chúng ta đều có những lúc hy sinh trong các mối quan hệ, và đôi khi, hy sinh chính là một cách thể hiện tình yêu.

Câu hỏi quan trọng hơn là:

“Mình đang lựa chọn ưu tiên mối quan hệ này, hay mình đang từ bỏ chính mình để giữ lấy mối quan hệ này?”

Nếu bạn cảm thấy mình đã và đang từ bỏ chính mình, tham vấn trị liệu có thể là một nơi để bạn bắt đầu tìm hiểu điều gì đã hình thành nên kiểu ứng xử này, kết nối lại với những nhu cầu của bản thân, và học cách chăm sóc chính mình, đồng thời xây dựng tốt hơn những mối quan hệ quan trọng nhất với bạn.